ن: دولوز 

و: برواعلادین

دەسەڵات چیە؟ ڕەنگە پێناسەكەی فۆكۆ زۆر ساكار بێت بۆی، لای ئەو دەسەڵات بریتیە لەپەیوەندی هێزەكان، یا بەمانایەكی دی، پەیوەندی هێزەكان بریتیە لەپەیوەندیەكانی دەسەڵات. با سەرەتا ئاماژە بەوە بدەین كە دەسەڵات لای فۆكۆ شێوەیەك نیە وەك شێوەی دەوڵەت بۆ نمونه، وەك چۆن پەیوەندی نێوان دو شێوەش نیە، وەك ئەوەی لەزانیندا دەیبینین. با سەرلەنوێ ئاماژە بەوە بدەینەوە كە هەرگیز هێز بەتەنها هێزێكی تاقانە نیە، بەڵكو یەكێك لەسیما سەرەكیەكانی بریتیە لەوەی كە پابەندە و لەپەیوەندیدایە بە هێزگەلی دیكەوە.‌ ئەگەر هاتو هەمو هێزێك لەبنەڕەتدا پەیوەندی بێت، واتە دەسەڵات بێت: ‌ئەوا هێز جگە لەخۆی، واتە هێز، هیچ بابەتێكی دیكەی نیە. دیارە نابێت وا لەم پێناسەیە تێبگەین كە تیایدا شتێك هەیە و دەمانگەڕێنێتەوە بۆ یاسای سروشتی، چونكە ماف بە شێوەی دەربڕین دادەنرێت لەكاتێكا سروشت شێوەی جیهانبینیەكەیە، توندوتیژییش خۆی شتێكی پێویستە بۆ هێز، یان بابڵێین توندوتیژی دەرەنجامی هێزه نەك ڕەگەزێكی پێكهێنەری هێزبێت. لێرەدا فۆكۆ زیاتر لەنێچە و ماركس دەچێت كە پێیان وابو پەیوەندیەكانی هێز زۆر گەورەترن لەتوندوتیژیی و ناكرێت بەتەنها لەم وشەیەدا دیلبكرێن، چونكە توندوتیژیی كار لەسەر جەستە، بابەت و بڕێك بونەوەری دیاریكراو دەكات تا لەناویانببات یان شێوەیان بگۆڕێت، لەكاتێكا هێز جگە لەهێز خۆی هیچ بابەتێكی دیكەی نیە، بەو مانایەی كە هێز ناچێتە پەیوەندیەوە لەگەڵ هیچ بونەوەرێكی دیكەدا، تەنها پەیوەندەی لەگەڵ هێزەكانی دیكەدا دەبەستێت. هێز بریتیە لە كردارێك لەكردارێكدا، یا بریتیە لەكردارە شیاوەكان، لەو كردارانە دەشێت لەئێستادا و لەئایندەدا هەبن، واتە هێز بریتیە لەبونی بڕێك كردار لەناو كردارە شیاوەكاندا (واتە ئەو كردارانەی كە دەشێت هەبن). كەواتە دەتوانین وێنای لیستێكی كراوه سەبارەت بە سروشتی بابەتەكە بكەین، بابەتگەلێكی ناجێگیر كە گوزارشتن لەپەیوەندیەكانی هێز یا دەسەڵات و كردارن لەناو كرداردا: بۆ نمونە وروژاندن، دنەدان و هاندان، كارئاسانی و كارقورسكردن، بەرفراوانبون و بەرتەسكبونەوە، هەروەها زیادكردن و كەمكردن لەشیمانەكردندا. ئەوانە كاتیگۆریەكانی دەسەڵاتن. كتێبی (چاودێری و سزادان) یش بۆخۆی لیستێكی تێروتەسەلترمان پێشكەشدەكات سەبارەت بەو بەهایانەی لەسەدەی هەژدەیەمدا پەیوەندیەكانی هێزیان لەسەر دروستبوە كە بریتین لە: دابەشبون لەشوێندا (كەخۆی لەدەستبەسەرداگرتن و گلدانەوە و سانسۆر و ڕیزبەندكردن و پۆلێنكردندا دەبینێتەوە...)، دابەشبون لەكاتدا (واتە بەشكردنی كات بۆ چەند بەشێك، پرۆگرامكردنی كردار، لێكشیتاڵكردنی ئاماژە...)، هەروەها پێكهێنان لەشوێن - كاتدا (واتە كۆی تەواوی ڕێگەكانی دروستكردنی هێزە بەرهەمهێنەكان، زیاتر لەوەی تەنها كۆكردنەوەی هێزە ساكارە ناوكۆییەكانی بێت لەدروستكردنیا)، ئەمەش وادەكات كە تێزە سەرەكیەكانی فۆكۆ دەربارەی دەسەڵات، وەك پێشتر باسمانكرد، دابەشببن بۆ سێ جۆر: مەرج نیە هێز دەسەڵاتێكی داپڵۆسێنەر بێت (تەنها لەبەرئەوەی دنەدەرە، وروژێنەرەو هاندەر)، پێویستە وا لەهێز بكۆڵرێتەوە كە هێزێكە و پیادەدەكرێت بەر لەوەی بەرجەستەبكرێت یان كەس ببێتە خاوەنی (چونكە دەسەڵات تەنها ئەو كاتە خاوەنی هەیە كە فۆرمێك هەیە دەستنیشانی دەكات وەك ئەوەی لە چین یان لەدۆخی دەوڵەتدا دەیبینین). دەسەڵات باڵ بەسەر تەواوی بونەوەرەكاندا ‌دەكێشێت، هەم دەسەڵاتدار و هەم بێدەسەڵاتیش (چونكە دەسەڵات سنوری هەمو ئەو هێزانە دەبڕێت كە هەن). ئەمەیان هەڵوێستێكی قوڵی نێچەییانەیە. پرسیار لەوەی كە دەسەڵات چیە؟ یان سەرچاوە و بنچینەكەی چین؟ پرسیارێك نیە لەجێگەی خۆیدا بێت، ڕاستتر و گونجاوتر وایە كە پرسیار لەو چۆنێتیەی بكەین كە بەهۆیەوە بەدیدێت، یان ئەوەی چۆن خۆی پیادەدەكات و دەبێتە ‌كردار؟ پیادەكردنی دەسەڵات وەك پەیوەندی نێوان دو هێز خۆی دەنوێنێت، پەیوەندی دەمەقاڵێ و ململانێ و بەرگری و كارتێكردن و كاریگەربونە، چونكە هێز خۆی بەتوانای كاریگەربونی لەسەر هێزی دیكە دیاریدەكرێت (واتە ئەو هێزەی كە لەپەیوەندی دایە لەگەڵیدا)، وەك چۆن بەوەش پێناسە دەكرێت كە تا چەند توانای هەیە لەژێر كاریگەری هێزی دیكەدا بێت (...). ‌ زانین و دەسەڵات، دەروازەیەك بۆ خوێندنەوەی فۆكۆ، لاپەڕە 77- 78.

 

لە وەڵامی ئەم پرسیارەدا زۆربەی خوێنەرانی بەریز وەڵامیان لە نێوان مێژوو و پەیوەندی کۆلۆنیالی و نەوتدا قەتیس بوە. دیارە ڕوونە کە ئەدەبیاتی زاڵ لە ناوچەکەدا هەمیشە جەخت لە سەر ئەم بوارانە دەکاتەوە، کە بە گشتی ئەدەبیاتی دژە کۆلۆنیالی جیهانی سێیەمیە.

 

بەڵام وەک ئاماژەمان پێدا هەرگیز تەنها هۆکارێک نیە بۆ هەڵوێستی وڵاتێک، لێرەدا بە کورتی هەندێکیان دەخەینە بەرچاو

 

یەکەم، بەڕای من پاڵنەری سەرەکی هەڵوێستی بەریتانیا لە ئەمڕۆدا، ئەو بەرژەوەندیە گەورەیەیە کە ئەو وڵاتە لە گەڵ چینی سەرمایەداری عەرەبدا هەیەتی. لەندەن جێگای پارەی دەوڵەمەندانی عەرەبە لە چەندین وڵاتەوە. ئەم پارەیە بە شێوازی جیاواز و لە بواری زۆردا بڵاوبوەتەوە، کە بەشێکی کاریگەرن لە ئابوری بەریتانی. پارەی نەوتی عەرەبی لە بەریتانیا مامەڵەی پێدەکرێت، نەک لە وڵاتانی عەرەبی خۆی. ئەمە پاڵنەری سەرەکی پێشاندانی پشتیوانی عەرەبە لە بەرامبەر کورددا. چونکە کورد سەنگی ئابوری نیە.

 

دوو، بەریتانیا هێشتا وەها بیردەکاتەوە، بە تایبەت ئەوانەی لە سەر ئەرزبوون، کە عێراق دەکرێت ببێتە وڵاتێکی ئیقلیمی نزیک لە ڕۆژئاوا، بە تایبەت بەریتانیاوە، بۆیە لاوازکردنی ئەم ڕۆڵەی لێدەستێنێتەوە، بۆیە دەبێت رێگربین لە لاوازبوونی ئەم وڵاتە.

 

سێیەم، لە ڕووی مێژوویەوە، بوونی عێراق وەک دروستکراوێکی کۆلۆنیال کاریگەری هەیە، هەروەها زاڵبوونی دیدی عەرەبیست بە سەر مامەڵەی بەریتانیا لە ناوچەکە، کە دەگەرێتەوە بۆ ڕۆژانی لۆرانس. عەرەب نزیک بوون لە بەریتانیەکانەوە لە ناوچەکە زیاتر لە ئەوانی تر.

 

چوارهەم، لە ناوەوە بەریتانیا خۆی بە دەست کێشەی جیابونەوە دەناڵێنێت. پار ساڵ لە کۆبونەوەیەک ئامادبووم لە نێوان ئایرلەندای باکور و سەرۆک وەزیرانی ئەوکاتەی ئایرەلەندای باشور، ئەندە کەننی، وەک ئەندامی حیزب، لە پاش برێکست ئایرلەندیە باکورییەکان پێیان باشە ببنە بەشێکی فیدراڵی ئایرلەندای باشور. دیارە ئەمە لای زۆربەی خەڵكی ئایرلەندای باشور قبوڵکراونیە، بەڵام پرسی شل و ڕەقی سنور پرسێکی گەرمە.

 

پێنجەم، بەریتانیە برێکسیتەکان خەونی زیندکرنەوەی ئیمپراتۆریەت لە ئاگاییاندا هەیە، کە خۆی لە بازرگانی کردندا دەبێنیەوە لە گەڵ دەرەوەی ئەوروپا بەبێ هیچ رێگرییەکی یەکێتی ئەوروپا، ئەمە هۆکار بوو، بۆئەوەی دونیای عەرەبی نەبێت نەیار.

 

دیارە نەوت کاریگەری نەبوو، چونکە روسنەفت و بی پی شەریکن و سەردەمی مێرکانتالیزمی ئابوری کۆتایی هاتوە. هەروەها لێکدانەوەی جیوپۆلەتیکی بۆ نەوت لاوازە. زیاتر ئەمرۆ لێکدانەوی بازار بۆ ئەو کاڵایە گونجاوترە

 

لەگەڵ نزیكبوونەوەی رزگاركردنی هەموو شاری موسڵ لەداعش، كەیسەكانی تایبەت بە چارەنوسی پارێزگاكەو ئەگەری بەفیدراسیون كردنی‌و پێگەی ئێزدییەكان‌و مەسیحییەكان‌و شەبەك‌و شیعە دێنەوە پێش‌و سەرنج بەلای خۆیدا رادەكێشنەوە.

 

هەرچەند هەرێم تا ئێستا هیچ تێڕوانینێكی ڕوونی دەربارەی ئایندەی پارێزگای نەینەوا نییە‌و هیچ لایەنێكیش پرۆژەو پێشنیازە راگەیەندراوەكانی هەرێمی لەم بارەیەوە بە هەند وەرنەگرتووە، بەڵام بەگەڕ خستنەوەی هەوڵەكان بۆ دابین كردنی تێڕوانینێكی ڕوون سەبارەت بەئایندەی نەینەوا و پێدانی دوورنمایەكی نەتەوەیی بەو هەوڵانە بۆ ئەوەی لەتێڕوانینی تەسكی حزبایەتی دوور بخرێنەوە، بایەخێكی تایبەتی هەیە.

 

لەم گۆشەنیگایەوە هێشتا كاتمان لەبەر دەست ماوە بۆ ئەوەی بەرنامەیەكی گشتگیرمان بۆ كەیسی ئێزدییەكان هەبێ‌. یەكەم هەنگاویش رووبەرووبونەوەی راستییەكانە. دەبێ‌ بە ڕوونی دان بەوەدا بنرێ‌ كە ئێزدییەكان دڵیان شكاوەو هەرگیز ئەوەیان لە هێزەكانمان چاوڕێ‌ نەدەكرد كە لەساڵی 2014دا، لەكاتی هێرشی داعش بۆ سەر شنگال، ئەركی خۆیان جێبەجێ‌ نەكەن، شارەكە بەجێ‌ بێڵن‌و ئێزدییەكان بۆ چارەنوسێكی نادیار بهێڵنەوە. رەنگە مەسەلەكە لەڕوی سوپاییەوە بەرگی كشانەوەیەكی تاكتیكی وەرگرێ‌، بەڵام ئێزدییەكان لە سۆنگەی ئەو نەهامەتییەی كەپاش كشانەوەكە بەسەریاندا هات، هەرگیز ناتوانن بە چاوێكی تر جگە لە چاوی سەرزەنشت كردن لێی بڕوانن. بمانەوێ‌‌و نەمانەوێ‌ ، نەهامەتییەكە بۆتە دیوارێكی بەرز لەنێوان ئێزدییەكان‌و كوردەكانی تر، بە ڕادەیەك كە گروپی وای لەناو ئێزدییەكان دروست كردووە نكوڵی لەكوردبونی خۆیان دەكەن‌و خۆیان لەكورد جیا دەكەنەوە.

هەرچەند ئەم مەسەلەیە ئێزدییەكان خۆیان بڕیاری لێ‌ دەدەن، بەڵام دەبێ‌ هەرێم لە ئێستاوە خۆی بۆ ئەم دیاردە تازەیە ئامادە بكات. مێژووی پەیوەندیی نێوان ئێزدییەكان‌و دەوروبەریان چەندین لاپەڕەی تێدایە كە بە لاپەڕەی پرشنگدار دانانرێن‌و پڕ مەینەتی‌و جینۆسایدن. ئەم بەشەی مێژوو خۆی لەخۆیدا گەورەترین پشتیوانییە بۆ لایەنگرانی جیاكردنەوەی ئێزدییەكان لەكورد. بەكردەوە، هەموو جینۆسایدەكانی دژ بە ئێزدییەكان، لەسەر دەستی سوننە رویان داوەو هاندەرەكەش تەنها توندڕەویی ئاینی بووە. توركە عوسمانییەكان‌و بنەماڵەی جەلیلییە حوكمڕانەكانی موسڵ دەستێكی باڵایان لە جینۆسایدكردنی ئێزدییەكاندا هەبووە، بەتایبەتی لە سەدەی نۆزدەهەم.

 

تا سەدەی هەڤدەهەم ناوچەی ئێزدی نشین زۆر لەوەی ئێستا فراوانتر بوو، بەڵام بەهۆی جینۆسایدو گۆڕینی زۆردارەكیی ئاینەوە ناوچە ئێزدی نشینەكان بچوك بوونەوە. مێژوو ساغی كردۆتەوە كە چەندین بەشی ناوچەكانی هەكاری‌و شەمزینان‌و تەواوی ناوچەكانی دهۆك‌و زاخۆ‌و زوممارو دەشتی سلیڤانی، ناوچەی ئێزدی نشین بوون‌و وردە وردە گۆڕانی ئیتنیكییان بەسەردا هاتووە. كوردی سوننە دەستی لەبچوك كردنەوەی ناوچەی ئێزدی نشیندا هەبووە، بەتایبەتی لەسەردەمی فەرمانڕەوایی میرنشینی سۆران لە سەدەی نۆزدەهەم. بەڵام دوو خاڵی گەش لە مێژووی كوردایەتیی ئێزدییەكاندا هەیە، یەكێكیان بەشداریی كارایانە لە شۆڕشی ئەیلول كە بەڵگەی ئاستی بەرزی كوردپەروەرییانەو ئەوی تر رۆڵی بەرچاویانە لە دەستپێكردنەوەی خەباتی چەكدار لە ساڵی 1976 بە رابەرایەتیی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان كە ئێزدییەكان تێیدا لەو مەفرەزە سەرەتاییانە بەشدار بوون كە لەقامیشلۆوە بۆ بادینان دەنێردرانەوە، هەروەك یەكێ‌ لە گەورەترین هەرێمەكانی هێزی پێشمەرگە كە هەرێمی بادینانە، بەفەرماندەیی حسێن بابە شێخی ئێزدی بووە.

 

پاش مەینەتیی ئێزدییەكانی شنگال، ژمارەیەكی زۆری ئاوارەی ئێزدی ڕوویان لە هەرێمی كوردستان كرد. ئەوەندەش كە لە توانای حكومەتدا بووە خزمەتی ئاوارەكانی كردوە، بەڵام لەم مەسەلەیەدا ئێزدییەكان هیچ تاییەتمەندییەكیان نییە چونكە حكومەت وەك چۆن فریای ئاوارە ئێزدییەكان كەوتووە، فریای هەموو ئاوارە سوننەو مەسیحییەكانی موسڵیش كەوتووە. هەرچییەك بۆ ئێزدییەكانی شنگال بكرێ‌، مەینەتییەكەیان لەبیر ناباتەوە، بەڵام دەبێ‌ بە جۆرێك قەرەبوو بكرێنەوە كەدڵیان لەخۆیان دانەمێنێ‌‌و بتوانن لەسفرەوە دەست پێ‌ بكەنەوە. هەرێم لێپرسراوەتییەكی ئەخلاقیی بەرامبەر بە ئێزدییەكان لەسەر شانە، بۆیە بە هەر شێوەیەك بێ‌ دەبێ‌ پێداویستییەكانی نیشتەجێ‌ كردنەوەی ئێزدییەكان‌و ئاوەدان كردنەوەی شارەكەیان بۆ دابین بكرێ‌.

 

لەسەر ئاستێكی باڵاتریش شنگال، هاوشێوەی هەڵەبجە، شایستەی ئەوەیە كە بكرێ‌ بەپارێزگا. ئەگەر ئەوەش نەكرا، پشتگیری كردن لەپرۆژەی كردنی نەینەوا بە هەرێم، قەزاكان، لەوانە شنگال، بەشێوەیەكی ئۆتۆماتیكی دەكا بە پارێزگا. بژاردەیەكی تریش هەیە، ئەویش سوود وەرگرتنە لە مادەی 125ی دەستوری عیراق كە رێ‌ بە پێكهێنانی ناوچەی ئۆتۆنۆم بۆ ئێزدییەكان دەدا.

لەكۆتاییدا رەنگە ئێزدییەكان پێویستیان بەوە بێ‌ كە داوای لێبوردنیان لێ‌ بكرێ‌. ئەوەش مەسەلەیەكی ئەخلاقییەو دەشێ‌ ببێ‌ بە بنەمایەكی تازە بۆ دروست كردنەوەی پرد لەگەڵ ئێزدییەكان.

سەرتیپ جەوهەر

لەدوای ئەو شكستە چاوەڕوانكراوەی هەرێمی كوردستان لەو هەنگاوە چاوەڕواننەكراوە هەڵینا، هەم خەونی گەیشتن سەربەخۆیی بۆ كاتێكی نادیار دواكەوت و هەمیش بەشێك لە سەركردایەتی كورد رەنگە نەتوانن یان ئەو دەرفەتەیان پێنەدرێت، جارێكی دیكە ئەو بەشدارییە كارایە بكەنەوە لە نەخشەڕێژكردنی سیاسەت لە كوردستان.

ئەم شكستە، نامەیەكی ئەمریكا بوو بۆ ئێمە، كە دەتوانن بارودۆخ بگۆڕن و خاوەن بڕیاری كۆتایین، كە بێدەنگ بوون هێزەكانی عیراق پەلاماری كوردستانیانداو كاتێكیش بەدەنگهاتن، هەم هێرشەكان وەستاو هەمیش گفتوگۆی نێوان هەرێم و بەغدا لەژێرەوە دەستیپێكرد.

بەكورتی ئێستا كورد لەبەردەم دوبارە پێداچونەوە بە سیاسەتكردن لەگەڵ ناوەندو دەوروبەرو وڵاتانی خاوەن بڕیار لەعیراقدایدایە، داڕشتنەوەی شێوەی پەیوەندییە لەگەڵ بەغدا، وڵاتانی دراوسێ‌، ئەمریكاو وڵاتانی دیكە.

لەگەڵ ئەم بارودۆخە ناهەموارە بەهۆی روداوەكانی ئەمدواییەو خراپبونی باری ئابوریی و حوكمڕانی لەهەرێم، بەشێك لەلایەنە سیاسییەكانی كوردستان داوای حكومەتی رزگاریی نیشتیمانی دەكەن، واتە هەڵوەشاندنەوەی ئەم حكومەتەو دانانی حكومەتێكی كاتی تا هەڵبژاردنی داهاتوو.رەنگە ئەو داوایە وەك چارەسەرێك بۆ تێپەڕاندنی ئەم قۆناغە تەماشابكرێت، بەڵام ئەستەمە بتوانرێت ئەو داخوازییە بچێتەسەر، لەبەر دوو هۆكار یەكەمیان بارودۆخی سیاسی ناوخۆ لەبار نییە بۆ ئەو گۆڕانە، دووەمیان ئەمریكییەكانیش لەگەڵ ئەو بۆچونەدا نین، باشترین بەڵگە ئەو بەیاننامەیەی وەزارەتی دەروەی ئەمریكایە كە بەرلە دوو هەفتە بڵاوكرایەوە، كە نەخشەڕێی بەرەو گۆڕانی بارودۆخە لە هەرێمی كوردستانی دەستنیشانكرد، كە دەكرێت لە سێ‌ خاڵ دەستنیشانی بكەین، یەكەمیان؛ نێچیرڤان بارزانی و قوباد تاڵەبانیی رادەسپێرێت بۆ گرتنە ئەستۆی ئەركی چەند مانگی داهاتوو تا هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان. دووەم؛ ئاساییكردنەوەی پەیوەندی لەگەڵ بەغداو گفتوگۆ سەبارەت بەكێشە چارەسەرنەكراوەكان لەچوارچێوەی دەستوری عیراق. سێیەم؛ ئامادەكاریی بۆ هەڵبژاردنی كوردستان و سەرەنجام هاتنەپێشی نەوەیەكی نوێ بۆ حوكمڕانی لەهەرێمی كوردستان.

لەم قۆناغەدا گۆڕینی حكومەت كارێكی ئاسان نییە، هەم لەڕوی سیاسییەوە ئامادەنین، هەمیش وڵاتانی پشتیوان، بەتایبەت ئەمریكییەكان رەنگە لەگەڵ ئەم بیرۆكەیە نەبن، بەڵام دەكرێت هەموان بەیەكەوە لەسەر ئەجێندایەكی هاوبەش بۆ چەند گۆڕانێك لەحكومەت و گفتوگۆ لەگەڵ حكومەتی بەغدا رێكبكەون، لێرەدا دەشێت لەچەند خاڵێك دەستنیشانی بكەین:

یەكەم: گۆڕان لەچەند وەزارەت و دامەزراوەیەكی حكومەت، بۆنمونە لە وەزارەتی سامانە سروشتییەكان، بەوەزیرو شێوەو شەفافییەتی ناردنە دەرەوەی نەوت و فەرمانگەی پەیوەندییەكان، ئەنجومەنی وەزیران..تد.

دووەم: بەشداریكردنێكی كارا لە وەفدی دانوستانكار لەگەڵ بەغدا لەچارەسەركردنی كێشەو گرفتە كەڵەكەبووەكان، لەسەروی هەمویانەوە چارەسەركردنی پرسی بژێوی خەڵكی كوردستان.

سێیەم: دەستنیشانكردنی كاتی هەڵبژاردنی كوردستان و گرەنتی كردنی رێگریكردن لەساختەكاریی لەهەڵبژاردنی داهاتوو.

چوارەم: گەڕاندنەوەی دەستوری هەرێمی كوردستان بۆ ناو پەرلەمان و گۆڕینی سیستمی حوكمڕانیی و قانونی سەرۆكایەتی هەرێم. 

دەكرێت خواستی دیكەش زیادبكرێت بەمەرجێك لایەنە سیاسییەكان لەسەری رێككەون، ئەمەش لەپێناو رەخساندنی زەمینەیەكی نوێ‌ بۆ پێداچونەوە بەكۆی بارودۆخ لەكوردستان بەتایبەتیش حوكمڕانیی و شێوازی بڕیاردان و شەراكەتی سیاسی.

 

پاش سەردانەکەی بارزانی ووەفدێکی حیزبی بۆتورکیاو چاوپێکەوتنی لەگەڵ بەرپرسانی تورکیا ناڕونی ناوەڕۆکی کۆبونەوەکانی سەردانەکەی بارزانی هەرلەسەرەتاوە جێگەی گومان بوو بەڵام پاش گەڕانەوەی بارزانی بۆهەرێم ڕوونبویەوە کەبارزانی لەهەوڵی جێبەجێکردنی پلانێکی مەترسیداردایە بۆ لەناوبردنی یەکدەنگی کوردان جێبەجێکردنی ئەجێندای تورکیاکەمەبەستیەتی خوێنی کورد بەدەست کورد بڕێژرێت کەئەمەش کارێکی قێزەونەو هەموان لەڕابردوونەفرەتیان لەشەڕی براکوژی کردوە .

 

بارزانی لەپاش گەڕانەوەی بۆکوردستان لەناوچەی خانەسۆربەریەککەوتن دروستبوولەنێوان هێزەکانی پارتی وهێزەکانی پەکەکەولەئەنجامداکوژراوبرینداری لێکەوەتەوە ولێرەوە زەنگی شەڕی براکوژی لێدرالەسەردەستی بارزانی وخودی پارتەکەی.

تورکیا دەیەوێت لەڕێگەی بارزانیەوە پەکەکە لاوازبکات و هەندێک ناوچەی ژێرڕکێفی پەکەکە بخاتەژێردەستی خۆی کەبەقوربانیەکی زۆری گەریلاوپێشمەرگەڕزگارکراوە ..

 

تورکیادەیەوێت بەدروستکردنی شەڕی نێوان هێزەکوردییەکان وزەیەکی زیاتر بگێڕێتەوە بۆداعش کەلەئێستادا دەسەڵاتی داعش بەرەولەناوچون دەچێت وتورکیامەبەستیەتی کاتێکی زۆرتربدرێت بەداعش وپڕۆسەی لەناوبردنی داعش خاوتربێتەوە .

 

تورکیامەبەستیەتی لایەنەهاوپەیمانەکانی دژی جەنگی داعش لەیەک بترازێنێت وئاژاوە بخاتەناویان بەتایبەت هێزەکوردییەکان لەباشوری کوردستان چونکە ئەم ئامانجەی لەڕۆژئاوا وباکوری کوردستان بۆنەهاتەدی بەهۆی یەکبونی کوردانەوە بۆیەدەیەوێت لەڕێگەی پارتیەوە ئەم ئامانجەی تاقی بکاتەوە وئەنجامەکەشی لەئێستادادیارە کەپێدەچێت لەچەندڕۆژی داهاتودائەم جەنگەببینین.

 

تورکیادەیەوێت شەڕلەهەمووناوچەکانی کوردستان لەنێوان هێزەکوردیەکان هەبێت چونکە بارزانی ڕۆژی ڕابردوو وەک سەرۆکی پارتی سەردانی کەرکوکی کردوهێزێکی زۆری لەم ناوچەیەجێگیرکردوە کەبەرپرسانی یەکێتی بەچاوێکی ئاشتیانە سەیری ناکەن وپێیان وایە پارتی دەیەوێت بەزۆری هێز بیرەنەوتەکان بگرێتەوە کەلەچەندڕۆژی ڕابردوودا هێزێکی یەکێتی دەستی بەسەرداگرت ..

 

ئەوەی دەمێنێتەوە ئەوەیە کەئایاپارتی بۆچی ولەبەرچی بەفیتی تورکیاشەڕی کوردان دەکات کەئەمەش یەک وەڵامی هەیە ئەویش پێمان دەڵێت پارتی هەمیشە داردەستی دوژمنانی گەلی کوردە پارتی هەمیشە دۆستی دوژمنەکانی کوردبوەو سەیرلەوەدایەزۆرترین قسەش لەسەریەکدەنگی دەکات کەچی لەبەکرداربارزانی وپارتەکەی گەورەترین دوژمنی یەکدەنگی کوردان ویەکڕەنگی هێزەکوردییەکانن .

 

دەبێت هەموان ئەولایەنانە بەنەفرەت وشەرمەزاربکەین کەدەیانەوێت لەبەرچاوی کاڵی هێزێکی دوژمنی کوردیسان دایکانی ڕەشپۆشی نیشتیمان کەتائێستاش زۆرێکیان لەچاوەڕوانی کوروهاوسەروبراکانیان لەشەڕی براکوژی نێوان لایەنەکوردییەکان کەهەتائێستاش بریەکانیان ساڕێژنەبوە  کەچی لایەنێک بێگوێدانە ئازاری خەڵک دەیەوێت  دیسان ئەم برینانەنوێ بکاتەوە کەواتەهەرلایەنێک ئەم شەڕە هەڵگیرسێنێت بەواتاخاینە وخیانەتی نەتەوەی کردوە گەرچی هەندێک لایەن خەتمی خیانەتیان کردوە ولەئێستاشدا شانازی بەخیانەتەکەیانەوەدەکەن..

 

بەپەندێکی پێشینیان کۆتای پێدێنم کەدەڵێت :

(بزن نەگبەتی بێت نانی شوان دەخوات) ..

 

بابەتی تر...