لە کتێبەکەیدا "قوڵایی ستراتیژی تورکیا" داود ئۆغڵۆ بەشێکی بە ناوی (کێشەی کورد لە نێوان هاوسەنگیە هەرێمی و نێو دەوڵەتیەکاندا، باکوری عێراق و تورکیا) •تەرخان کردوە بۆ مەسەلەی کورد ئۆغڵۆ لەو بەشەدا بە تەنها لە سەر مەسەلەی کورد لە تورکیا و باکوری عێراق هەڵوێستەی نەکردوە، بەڵکو کوردی هەر چوار پارچەکە. ئەو پێی وایە نیشتمانی کوردەکان لە روی جوگرافیەوە پێگەیەکی گرنگی هەیە و جگە لەوەی چەند کیشوەرێک پێکەوە گرێ دەدات، لە هەمان کاتیشدا بەشی هەرە زۆری سامانە سروشتیەکانی وەک نەوت و غاز و ئاو لە ژێر پێی کوردەکاندایە. هەر لەبەر ئەم هۆکارانەش دەبێ رێگە نەدەن بە جیابونەوەی کوردەکانی تورکیا، چونکە تورکیا بە بێ ئەو زەویانەی کە کوردی تێدا دەژی هەژار و لاواز دەبێ، بۆ باشوری کوردستانیش کە ئێستا وەک دیفاکتۆیەک مەوجودیەتی خۆی سەپاندوە، دەبێ تەواوی هەوڵەکانیان بخەنەگەڕ بۆ ئەوەی لە هەمو رەوەکانیەوە لەو بازنەیە دەرنەچێ کە زەرەر بە تورکیا بگەیەنێت، هەڵسوکەوتیشیان لە گەڵ رۆژئاوای کوردستان و رۆژهەڵاتی کوردستان بە شێوەیەک بێت کە ئەزمونی باشوری کوردستان لەو بەشانەدا دوبارە نەبنەوە.

 

داود ئۆغڵۆ ئەم کتێبەی لە ساڵی ٢٠٠٠ نوسیوە ئەو کات هیچ پلەو پۆستێکی نە لە دەوڵەتی تورکیا و نە لە حکومەتە یەک لەدوای یەکەکەکانی ئەردۆغاندا نەبوە، بەڵکو پرۆفیسۆری بواری مێژو و جوگرافیا بوە. دواتر لە چاپەکانی دیکەدا و بە پێی گۆڕانە سیاسیەکان شتی دیکەی بۆ کتێبەکەی زیاد کردوە.

 

لە کتێبەکەیدا داود ئۆغڵۆ پێشبینی ئەوە دەکات کە لە داهاتودا کێشەی کورد لە کێشەیەکی ناوخۆیی ئەو وڵاتانەی کە تێدا دەژین دەربازی دەبێ و دەبێتە کێشەیەکی نێودەوڵەتی و وڵاتانی زلهێزیش بەکاری دەهێنن بۆ بەرژەوەندیەکانی خۆیان، بەڵام بە هۆی پێکهاتەی خێڵەکی کوردەکان و نەبونی یەک گوتاریەوە زەرەرمەندی یەکەم دەبن لەو ململانێ نێودەوڵەتیەی کە لە سەر جوگرافیەکەی ئەواندا رودەدات. 

 

"رەگەزەکانی ململانێی رەق لەنێو ئەو پێکهاتە سیاسیانەی کە کلتوری خێڵەکی بەرهەمی هێناون بازنەیەکی بۆش دروست دەکات، لە دور مەودادا توانای لایەنێکی دیاریکراو لاواز دەکات، لەبەر ئەوەی لایەنە دیاریکراوەکان بە گوێرەی پێویست توانای تێگەیشتنی ئەو راستیەیان نییە، پەنا بۆ تاویل کردنی سەرکەوتنە کاتیەکان دەبن و پێیان وایە سەرکەوتنی کۆتاییان بەدەست هێناوە". داود ئۆغلۆ پێیوایە لە رابردودا وڵاتانی ناوچەکە و زلهێزە نێو دەوڵەتیەکان کاریان کردوە لەسەر راگرتنی هاوسەنگی لە نێو لایەنە بەشەڕهاتوەکاندا بۆ ئەوەی لاواز بن و هیچ بە هیچ نەکەن، بەڵام ئەم کێشەیە بۆ هەتا هەتایە بەو شێوەیە بەردەوام نابێ. ئەو پێیوایە ئۆرۆپیەکان پێیان وایە کێشەی کورد کێشەی تورکیایە، بۆیە لە داهاتودا دەستوەردانی زیاتر دەکەن لەو بوارەدا، هەروەها باس لەوەش دەکات گەر جەنگی تاڵەبانی و بارزانی نەبوایە ئەمەریکا دەمێک بو کاری بۆ دروستکردنی دەوڵەتی کوردی دەکرد.

 

لە کۆتایدا داود ئۆغڵۆ باسی لێک نزیکی کلتوری کورد و تورک و پەیوەندیە مێژویەکانی هەردو گەل دەکات و دەیکاتە بنەمایەک بۆ پێکەوە ژیان لە ئایندەدا بۆ ئەوەی کێشەی کورد لەو بازنەیەدا بمێنێتەوە کە خۆیان دەیانەوێت، پێشنیار دەکات کار لە سەر دو خاڵ بکرێت: 

یەکەمیان: بەهێز کردنی هەستی مەرجەعیەتی کۆمەڵایەتی وەک یەکەیەکی دانەبڕاو لە یەک و پشتیوانی کردن لەو کەسایەتیە مێژویی و ئاینی و کلتوری و جوگرافیانەی کە لە گەڵ ئەم بۆچونەدان.

 

دوەم: بۆ رێگرتن لە دەست وەردانی دەروە گرەنتی ئەوە بدرێت مافی یەکسانی ۆەیڕەو بکرێت کە بنەمای شەرعیەتی سیاسیە.

 

لە راستیدا ئەردۆغان کە کەسێکی سەرکێشی سیاسیە، هەر لەسەرەتادا تەبەنی هەمو بۆچونەکانی داود ئۆغلۆی کرد و بەوەشەوە نەوەستا هێنایە ناو پرۆسەی سیاسی تورکیاوە و لە ئێستادا ئەرکی پراکتیزە کردنی بسترتیژەکانی بە خودی ئۆغڵۆ سپاردوە. 

 

ئەگەر سەیری روداوەکانی ئێستای باکوری و باشور و رۆژئاوای کوردستان بکەین دەبینین تورکیا بە هەمو توانایەکیەوە کار لەسەر ئەوە دەکات لە کوردەواریدا ئەو مەرجەعیەتە کۆمەڵایەتی و سیاسیە کوردیانە بدۆزێتەوە کە پشتیوانی لەو بۆچونەی ئۆغلۆ دەکەن و توانای مادی و مەعنەوی و تەنانەت سەربازیشیان دەخاتەبەردەت بۆ ئەوەی لەسەر ئەرزی واقع ستراتیژەکەی جێبەجێ بکەن کە لەسەروی هەمویانەوە مانەوەی کیشەی کوردە لە چوارچێوەی بەرتەسکی ناوخۆیی و رێگرکرتنە لە بە نێودەوڵەتی بونی.

 

بەڵام وەک چۆن لە رابردودا ستراتیژی (سفر کێشە) سەرنەکەوت و لە بری ئەوە تورکیا بو بە وڵاتی (هەزار کێشە)، بە دڵنیاییەوە ئەو مەرجەعیەتە کۆمەڵایەتی و ئاینی و مێژویانەی کە لە ئێستادا تورکیا پەنای بۆ بردون بۆ دژایەتی کردنی مەرجەعیەتە راستەقینەکانی کوردەواری، جگە لە شکست هیچیان دەست ناکەوێت، چونکە ئەو کۆمەڵگا خێڵەکەی کە ئۆغڵۆ لە هزری خۆیدا بۆ کوردستانی وێنا کردوە، کۆتایی هاتوەو هۆشیاری نەتەوەیی و بیری ناسیونالیزمی کوردی کە دەیان ساڵە تورکەکان کار بۆ خامۆشکردنی دەکەن جێگەی گرتوەتەوە.

پەڕەى 2 لەکۆى 2 پەڕەدا